هيپرپرولاكتينمي چیست؟

هورمون پرولاكتين توسط غده هيپوفيز كه در قاعده مغز قرار دارد ساخته مي شود. عمل اصلي اين هورمون تحريك توليد شير مادر پس از زايمان است.

در طول دوران بارداري و شيردهي سطح هورمون پرولاكتين طبيعي است. در ساير شرايط سطح پرولاكتين ممكن است به عل ت بيماري يا مصرف برخي
داروها بالا برود. در مواردي هم، عامل بالا بودن هورمون، يك تومور توليد كننده پرولاكتين در غده هيپوفيز است كه پرولاكتينوما ناميده مي شود.

اين تومور معمولاً خوش خيم بوده و بروز آن در زنان شايع تر از مردان است. كودكان و نوجوانان به نُدرت دچار پرولاكتينوما مي شوند.
پرولاكتين سطح هورمون هاي جنسي(استروژن و پروژسترون در زنان وتستوسترون در مردان) را هم در زنان و هم در مردان پايين مي آورد.

افزايش بيش از حد پرولاكتين و به دنبال آن اُفت استروژن،پروژسترون يا تستوسترون مي تواند باعث بروز اختلالات جنسي و قاعدگي شود.

مردان و زنان داراي سطح بالاي پرولاكتين ممكن است دچار نازائي، اختلال عملكرد جنسي و كاهش بافت استخواني شوند. زنان همچنين ممكن است

علائم زير را تجربه كنند:
قطع يا نامنظمي دوره هاي قاعدگي
ترشح شير از پستان ها در زماني كه در دوران بارداري يا شيردهي نيستند
در مردان ممكن است علائم زير ايجاد شود:
اختلال عملكرد جنسي
كاهش موهاي بدن و توده عضلاني
تاخير در بلوغ و بروز صفات ثانويه جنسي
فردي كه داراي يك تومور پرولاكتينوماي بزرگ باشد ممكن است دچار سردرد و اختلالات بينايي شود.
اين بدان عل ت است كه عصب بينايي در نزديكي غده هيپوفيز قرار دارد و ممكن است در اثر تومورهاي بزرگ آسيب ببيند.
در صورت وجود علائم ذكر شده و شك به وجود هيپرپرولاكتينمي، با اندازه گيري سطح پرولاكتين خون مي توان به بالا بودن آن پي برد.

معمولاً يك آزمايش خون ساده، تنها چيزي است كه لازم است. در اكثر افراد سطح سرمي كمتر از 92 μg/L طبيعي است.

سطح سرمي بالاي 92 μg/L غيرطبيعي است. با اين حال بعضي از داروها يا علل ديگري مانند تنش روحي يا بدني و كم كاري تيروييد و…

نيز سطح سرمي هورمون را بالا مي برند. در اين صورت پزشك شما بررسي هاي ديگري را براي يافتن علت افزايش سطح هورمون پرولاكتين

انجام خواهد داد. در صورتي كه پزشك به پرولاكتينوما يا ساير تومورهاي غده هيپوفيز مشكوك باشد، يك اسكن يا ام.آر.آي  MRI از مغز و غده هيپوفيز درخواست خواهد كرد. در صورتي كه شما يك زن در سنين باروري باشيد، پزشك شما بارداري را به عنوان يكي از علل پرولاكتين بالا در نظر خواهد گرفت. سابقه پزشكي شما در تشخيص بسيار مهم است، پزشك از شما در مورد سابقه ابتلا به بيماري هاي كليه و كبد كه مي توانند باعث افزايش سطح پرولاكتين شوند سؤال خواهد كرد. همچنين لازم است پزشك را از داروهاي مصرفي خود مطلع كنيد. برخي از داروها مي توانند سطح پرولاكتين را افزايش دهند اين داروها عبارتند از استروژن مثلاً استروژن موجود در داروهاي ضد بارداري(، مُسكن هاي مخدر، متوكلوپراميد )كه در درمان تهوع و استفراغ، سوزش سر دل و يا ريفلاكس معده به مري استفاده مي شود و داروهاي ضد روان پريشي كه در اختلالات رواني شديد مصرف مي شوند.

همچنين تعدادي ازداروهايي كه براي درمان پُر فشاري خون و افسردگي مصرف مي شوند، مي توانند سطح پرولاكتين را افزايش دهند. افراد داراي سطح بالاي پرولاكتين كه علائم خفيف دارند و يا بي علامت هستند، ممكن است نيازي به درمان نداشته باشند. براي علائم آزار دهنده و يا ساير مشكلاتي كه به علت هيپرپرولاكتينمي بروز مي كنند نوع درمان بستگي به عل ت ايجاد آن دارد. حتي در صورت وجود تومور ترشح كننده پرولاكتين در هيپوفيز ممكن است درمان خاصي لازم نباشد.

درصورت لزوم قدم اول در درمان اين تومور تجويز داروهايي است كه توليد پرولاكتين را كاهش داده و تومور را كوچك مي كنند. دارويي كه اغلب استفاده مي شود كابرگولين است. بروموكريپتين گزينهبعدي است. هر دوي اين داروها در اكثر افراد به خوبي اثر مي كنند.پس از حدود دو سال درمان، در صورتي كه تومور شما از بين رفته باشد و سطح هورمون پرولاكتين بالانباشد، مي توانيد با صلاحديد پزشك خود ميزان دارو را به تدريج كم و يا آن را قطع كنيد.

به اين علت كه تومور ممكن است مجدداً رشد كند، پس از قطع درمان نيز شما بايد براي معاينه وبررسي هاي لازم به پزشك خود مراجعه كنيد. فواصل اين پي گيري ها را پزشك به شما خواهد گفت. در بعضي از بيماران، مصرف دارو سطح هورمون را پايين نمي آورد و يا تومور را كوچك نمي كند. در اين حالت ممكن است لازم باشد مقدار بيشتري دارو مصرف كنيد. در صورتي كه باز هم دارو مؤثر نبود و يا شما دچار عوارض جانبي استفاده از دارو شُديد، ممكن است لازم باشد براي برداشتن تومور عمل جراحي صورت بگيرد.
احتمال اينكه عمل جراحي و داروها مؤثر نباشند خيلي كم است. در اين موارد پرتودرماني مي تواند گزينه اي مناسب براي كوچك كردن تومور باشد. پرتودرماني همچنين در مواردي كه پرولاكتينوما مهاجم توموري كه به سرعت در حال رشد و گسترش است( باشد و يا در موارد نادري كه تومور بدخيم است، براي كوچك كردن تومور مورد استفاده قرار مي گيرد. در صورتي كه پزشك شما فكر كند دارويي كه شما در حال مصرف آن هستيد باعث افزايش پرولاكتين شده است، ممكن است به شما بگويد كه دارو را حداقل به مدت سه روز قطع كنيد.)داروهاي خود رابدون اين كه پزشك به شما بگويد قطع نكنيد.
پس از طي شدن دوره قطع دارو پزشك مجدداً دستور انجام آزمايش خون براي اندازه گيري سطح پرولاكتين را خواهد داد تا بررسي كند سطح هورمون به ميزان طبيعي برگشته است يا خير. در صورتي كه شما ناگزير از مصرف دارو باشيد پزشك براي شما داروي مشابهي را كه اثري بر سطح پرولاكتين ندارد تجويز خواهد كرد.
در صورتي كه جايگزين مناسبي براي داروي شما در دسترس نباشد پزشك ممكن است براي شما داروي كابرگولين و يا بروموكريپتين تجويز كند تا توليد پرولاكتين را كاهش دهد. در صورتي كه شما دچار نازايي، كاهش ميل جنسي، و يا از دست دادن عملكرد جنسي شويد، لازم است با استروژن )درخانم ها( و يا تستوسترون در آقايان درمان شويد. هنگامي كه كم كاري تيروييد باعث بروز هيپرپرولاكتينمي شود، فرد بايد تحت درمان با هورمون هاي تيروييدي مصنوعي توليد شده در آزمايشگاه قرار گيرد. معمولاً اين درمان بايد تا آخر عمر ادامه پيدا كند. گاهي پزشكان نمي توانند عل تي براي هيپرپرولاكتينمي پيدا كنند. به اين حالت ايديوپاتيك  Idiopathic  گفته مي شود.

در بعضي از بيماران با هيپرپرولاكتينمي ايديوپاتيك سطح پرولاكتين با گذشت زمان خود به خود طبيعي مي شود. در صورتي كه اين اتفاق در طي چند ماه رُخ ندهد بيماران علامت دار تحت درمان با داروهاي كابرگولين و يا بروموكريپتين قرار خواهند گرفت.

گاهي زنان مبتلا به پرولاكتينوما در طول درمان، باردار مي شوند. اين افراد ممكن است نياز به درمان خاصي داشته باشند تا از سلامت كودكشان مطمئن شوند. در درمان زنان باردار مبتلا به اين تومور موارد زير پيشنهاد مي شود. بلافاصله پس از مطلع شدن از بارداري مصرف كابرگولين و يا بروموكريپتين را قطع كنيد (دارو را بدون –دستور پزشك فوق تخصص غدد قطع نكنيد).

در صورتي كه شما داراي تومور بزرگي باشيد كه در بينايي شما اختلال ايجاد مي كند )ويا خواهد كرد(، ممكن است پزشك از شما بخواهد كه درمان خود را ادامه دهيد. اگر شما ملزم به ادامه درمان باشيد، بروموكريپتين داروي ترجيحي در دوران بارداري است. در طول دوران بارداري نيازي به انجام آزمايش سطح پرولاكتين نيست. در اين دوران به طور طبيعي –ميزان هورمون افزايش مي يابد.شما نيازي به انجام – MRI در طول دوران بارداري نخواهيد داشت مگر اينكه تومور در حال رشد باشد ويا بينايي شما را دچار مشكل كند.

موارد فوق توصيه هاي كلي در اكثر زنان باردار است. با پزشك خود درباره اين كه چه چيزي بهترين براي شما و فرزندتان است صحبت كنيد.
در برخي موارد ممكن است براي بررسي وضعيت بعضي از تومورهاي بزرگ بررسي مكرر ميدان بينايي براي پايش وضعيت تومور در دوران بارداري انجام گيرد.اكثر تومورهاي پرولاكتين ساز در دوران بارداري مشكلي براي بيمار حتي در صورت قطع درمان ايجاد نمي كنند.

علائم هيپرپرولاكتينمي

آمنوره ←ناباروری←ژینکوماستی←گالاکتوره

راه های تشخیص هيپرپرولاكتينمي

سی تی اسکن←ام آر آی←توموگرافی

مقالات آموزشی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 7 = 17